Aan het begin van elk jaar kijk ik hoe het ervoor staat met de professionele fotografie in Nederland. Ik verzamel cijfers, lees branche onderzoek en marktonderzoek, vergelijk bronnen en probeer de belangrijkste trends te duiden. Vervolgens schrijf ik er een blogpost over.
Dat klinkt eenvoudiger dan het is. In de fotografiebranche zijn harde cijfers namelijk schaars, versnipperd of lastig te interpreteren. Toch is er elk jaar weer behoefte aan een overzicht dat de situatie in perspectief zet — zeker voor mensen die overwegen om fotograaf te worden en zich willen oriënteren op de markt.
Ook dit jaar zijn de cijfers opvallend, en de trends ronduit interessant. De beroepsgroep blijft groeien, tarieven lijken te stijgen, maar inkomens blijven achter. En daarnaast komt er een disruptieve factor bij die we niet meer kunnen negeren: AI.
Aantal fotografen
Het aantal fotografen is opnieuw gestegen. Volgens cijfers op basis van KVK-registraties gaat het om een toename van 26.480 naar 27.527 fotografen. Dat is een groei van 1.047 fotografen in één jaar.
Opvallend is dat die stijging minder hard gaat dan de 2.500 extra fotografen die de KVK eerder voor dit jaar voorspelde. Tegelijk komt IBISWorld met een hoger totaal: 31.763 fotografen, een stijging van 1.914 ten opzichte van vorig jaar — ongeveer 6,5% groei.
Welke cijfers je ook als uitgangspunt neemt, de conclusie blijft dezelfde: Nederland telt extreem veel professionele fotografen. Voor iedereen die overweegt om fotograaf te worden is dit misschien wel het belangrijkste signaal uit dit branche onderzoek: de markt is groot, maar vooral ook zeer druk bezet.
Uurtarieven en inkomens
De oververzadiging van het aantal fotografen heeft direct invloed op de tarieven en inkomens. Eerst het goede nieuws: het gemiddelde uurtarief lijkt flink te zijn gestegen. Volgens de Zelfstandigen Enquête van Knab lag het gemiddelde uurtarief in 2024 op € 77, en in 2025 op € 93.
Dat is een opvallende sprong. Daarbij staat dit jaar expliciet vermeld dat deze cijfers gebaseerd zijn op zzp’ers zonder baan in loondienst ernaast. Dat detail is belangrijk, omdat in de fotografiebranche veel mensen wel degelijk een (deeltijd)baan combineren met fotografie. Het kan dus een verklaring zijn waarom het gemiddelde tarief hoger lijkt.
Daartegenover staat minder goed nieuws: fotografen hebben volgens Knab het laagste aantal declarabele uren van alle onderzochte zzp-beroepen. Het gemiddelde ligt rond de 18 declarabele uren per week.
Dat lage aantal declarabele uren vertaalt zich direct naar inkomen. Knab komt voor fotografen uit op:
- gemiddelde omzet: € 52.041
- gemiddelde winst / belastbaar inkomen: € 31.745
Dat is ruim € 14.000 onder modaal. Let wel: dat is het gemiddelde inkomen! Oftewel: ondanks alle mooie apparatuur, creativiteit en zichtbaarheid op social media blijft professionele fotografie in economisch opzicht voor veel mensen simpelweg geen vetpot.
Voor aspirant fotografen die zich oriënteren: dit is misschien het meest realistische onderdeel van dit marktonderzoek. De tarieven kunnen best meevallen, maar het aantal uren dat je daadwerkelijk factureert is vaak de bottleneck.
Je leest het goed:
een fotograaf verdient GEMIDDELD € 14.000 onder modaal!
Concurrentie en trends
De belangrijkste trends uit de onderzoeken laten zien waarom het zo uitdagend is om als fotograaf een stevig inkomen op te bouwen:
- Concurrentie – Knab rapporteert dat 94% van de fotografen de concurrentie als hoog tot zeer hoog ervaart. Dat is extreem. Het relatief lage aantal declarabele uren (rond de 17–18 per week) maakt het bovendien lastig om op een modaal inkomen uit te komen.
- Tariefbepaling – Uit een ketentafel-enquête blijkt dat 41% van de fotografen zijn tarief baseert op het financiële aanbod van de opdrachtgever, en 38% op wat collega-fotografen vragen. Slechts een kleine groep gebruikt rekentools, branche richtlijnen of een doorberekende kostprijsstructuur.
- Marktverzadiging – Digitalisering zorgt voor lage toetredingsdrempels. Firmfocus schrijft dat er “steeds meer aanbieders met lagere prijzen verschijnen”. Een logisch gevolg is dat sommige professionele fotografen de zakelijke markt verlaten of noodgedwongen opschuiven naar andere verdienmodellen.
- Culturele sector – Fotografieopdrachten voor culturele instellingen (festivals, musea, theaters) vormen voor veel zelfstandigen slechts een klein deel van de omzet. Bovendien worden deze opdrachten vaak tegen lagere tarieven gedaan, waarbij niet alle werkzaamheden (voorbereiding, selectie, nabewerking, reistijd) volledig worden doorberekend.
Wat je hier eigenlijk ziet is een belangrijk patroon: veel fotografen werken hard, leveren kwaliteit, maar hebben onvoldoende grip op tariefstrategie en positionering. En dat wordt steeds relevanter nu concurrentie blijft groeien.
Persoonlijke observaties
Ik blijf het eerlijk gezegd schokkend vinden hoeveel professionele fotografen er in Nederland zijn. Op basis van vrijwel elk branche onderzoek kun je maar één conclusie trekken: de markt is verzadigd. In gesprekken met collega’s hoor ik dit continu terug: te weinig opdrachten, te veel concurrenten, druk op prijzen, steeds harder moeten werken voor hetzelfde resultaat.
Nog opvallender vind ik dat er nog steeds zóveel fotografen bijkomen. Het aantal mensen dat na ontslag, ziekte, een verandering in privéomstandigheden of bijvoorbeeld na een bevalling denkt: “Ik koop een camera en ga fotograferen” is enorm.
Op social media kom ik dit soort berichten regelmatig tegen:
“Ik heb een camera gekocht — wie kan ik helpen?”
Die benadering is vaak ronduit onbezonnen. Een camera kopen is geen bedrijfsplan. Professionele fotografie vraagt om veel meer dan beeld maken: ondernemersvaardigheden, marketing, klantcommunicatie, juridische kennis, prijsberekening, workflow, consistentie en betrouwbaarheid.
Voor mensen die overwegen om fotograaf te worden is het goed om dit realistisch te zien: alleen “goed kunnen fotograferen” is in deze markt allang niet meer genoeg.
De disruptie van AI
Begin 2026 hangt er één dominante vraag boven de markt: welke impact gaat AI hebben op professionele fotografie?
De ontwikkelingen in AI-beeldgeneratie gingen eind 2025 zo snel, dat ik verwacht dat 2026 het jaar wordt waarin we de effecten echt gaan voelen. De kwaliteit van AI-beelden stijgt voortdurend, resoluties worden hoger en toepassingen worden toegankelijker voor bedrijven die voorheen altijd met fotografen werkten.
Het kan haast niet anders dan dat opdrachtgevers steeds vaker beelden gaan laten genereren voor toepassingen waar vroeger een fotograaf voor werd ingehuurd: campagnes, sfeerbeelden, portretten, productvarianten, visuals voor websites en social media.
Voor de fotografiebranche betekent dit dat de concurrentie niet alleen van andere fotografen komt, maar ook van technologie. In mijn ogen wordt 2026 dan ook een heel spannend jaar: dit jaar gaan niet alleen startende en onervaren fotografen het ingewikkeld krijgen, maar ook gevestigde en zeer ervaren fotografen!
Bronnen
- Bedrijventeller KvK
- KvK artikel: beginnen als fotograaf
- Knab Uurtarievenboekje 2025
- Ibisworld: Photographic Activities in the Netherlands – Market Size, Industry Analysis, Trends and Forecasts (2025-2030)
- “Een Scherper Plaatje” — Uitkomsten survey Ketentafel Fotografie — Platform Acct
- Branchecijfers fotografie, Firmfocus Business Solutions
Tips voor startende fotografen
Ga je beginnen als fotograaf, of ben je onlangs begonnen? Ik heb een aantal tips voor je.
- Baseer je uurprijs niet op ‘wat je collega’s vragen’, of ‘wat je denkt dat klanten wel bereid zijn om te betalen’. Baseer je uurprijs op je inkomensbehoefte. Er zijn diverse tools beschikbaar om die te berekenen.
- Ik bied coaching aan voor fotografen in de vorm van eenvoudig en doeltreffend programma van drie sessies. hierbij nemen je onderneming onder de loep en help ik je een actieplan ontwikkelen dat past bij jouw bedrijfsvoering.
- Ik geef ook workshops over het gebruik van AI in de fotografie. Deze praktische sessies zijn er op gericht je tools te geven waarmee je zelf aan de slag kan.
- Overweeg om lid te worden van Master Photographers Netherlands. Dit is een netwerk dat professionele fotografen helpt om sterker te worden in hun fotografie en hun ondernemerschap. Is ook heel gezellig! Bovendien: dit jaar lanceren ze ook de MPN Academy, een opleidingsprogramma voor professionele fotografen.
- Kom naar de MPN Fotovakbeurs op 20 april. Dit is het grootste evenement voor de professionele fotograaf in Nederland. Hier ontmoet je vakgenoten, leveranciers van goederen en diensten voor de professionele fotograaf, en interessante lezingen en sessies.
- Ik raad je aan om lid te worden van Dupho, de belangenorganisatie voor professionele fotografen. Zijn verzorgen ook veel workshops, resources en ontmoetingen met andere fotografen. Plus: zij vertegenwoordigen jou in het maatschappelijke debat en de politiek!